O blog de Xosi

Créditos: Comisario Cabecha (Xabier Cabezudo); Lee Tron (Riqui).

Continuará. A próxima entrega será o vindeiro venres, 24 de outubro.

Hai pouco, souben dunha nova atroz para a miña tribo. O caso é que a alguén moi achegado, que canda neno me collía no colo para cantarme “La vaca lechera”, lle veñen de diagnosticar a enfermidade de Alzheimer, esa doenza que estoupa nun e se leva canda si a media familia coa onda expansiva.

Cando levaron a este ser querido á consulta médica, o doutor pediulle que lle escribise nun papel unha frase, calquera cousa. No intre en que o puño comezou a deslizar o bolígrafo, estaba moi seguro do que facía. Escribiu: “O que quere leite e queixo, ten que ter vacas”. A receita para combater o mal foi tallante: prohibíronlle á familia do doente que lle vendesen as tres vacas que lle quedaban, o epígono dunha facenda que durante décadas veu roldando a vintena.

Así que este home, na fase inicial do seu Alzheimer, leva todos os días ás súas vacas a pacer e con elas volve a casa á noitiña, por prescrición médica. É unha maneira de ser en perigo de extinción neste primeiro mundo tan tecnoloxicamente avanzado. Lémbrame unha das imaxes máis impresionantes das que teño oído falar, correspondente a unha experiencia vital de José Saramago. O Nobel portugués lembra, de cotío, como a seu pai, gravemente enfermo, o mandaron ir para o hospital. Con esa intuición que só ten algunha xente vella, o patriarca dos Saramago, antes de subir na ambulancia, e certo de que aquela era a última ocasión na que vía a súa casa e as súas leiras, entre saloucos, abrazou unha por unha a todas as froiteiras que tiña. Supoño que iso é, realmente, vivir ligado con raíces inquebrantables á terra, formar parte dela coma un carballo ou a carriza, algo que moitos dos que estendemos os nosos sentidos a través do teclado dun computador dificilmente chegaremos a sentir.

Créditos: Lee Tron (Riqui)

A próxima entrega será o vindeiro venres, 17 de outubro.

Estes días, o Breixo e máis eu visitamos a Biblioteca de libros fantásticos, unha deliciosa e alucinante colección de medio cento de volumes que Carme Domech, da Compañía de Títeres Cachirulo, vén atesourando dende 1986. Paga a pena demorarse na historia que cada un destes singulares códices nos ten que contar, gorentar quintais de imaxinación libresca esculpida, liberar á nosa fantasía como un antídoto eficaz contra a mediocridade e idiotez coas que tan de cotío tropezamos.

Xa sabedes que non gusto de rebentar praceres coma o devandito. Por iso, nesta entrada só ides ver dúas fotografías da exposición e un pequeno comentario sobre un dos volumes da mostra. En concreto, chamoume a atención un que ía acompañado do breve texto “O señor X está a piques de comprobar que a cultura é un pozo sen fondo”. O libro en cuestión tiña escavado un burato no curruncho inferior dereito. Ao seu carón, asomaba un homiño case que tímido de tan esguízara constitución, como debaténdose no dilema de guindarse ou non ao abismo.

Lembroume ao protagonista da novela Auto de fe, de Elias Canetti, o profesor Kein, un home “todo cabeza e sen corpo”, obsesionado co desexo de lelo todo e que rematou consumido no monumental e simbólico incendio da súa biblioteca de cen mil volumes. Lembroume tamén a imaxe dun Xosi novo, que tiña á cultura pola cultura como ideal, que se obrigaba a devorar infinidade de lecturas –nomeadamente as máis reputadas polos críticos e as enciclopedias de literatura- co degoiro de encher con datos e máis datos a mente non se sabe moi ben por que, se cadra na procura dunha sabedoría que resultou ser falaz.

Ambos casos son semellantes, aínda que o meu particular resolveuse o día que descubrín que os lectores tiñamos dereitos (recompilados en Como unha novela, de Daniel Pennac, en Edicións Xerais); e que, aínda que non valese tanto para fachendear, gozaba infinitamente máis lendo a Michael Ende ou a Tolkien que a Ezra Pound ou a William Blake. Foi como recoñecerlle todo o valor a aquel neno de dez anos que se aventuraba na biblioteca do seu barrio de Barcelona, sen ningún tipo de referencia cultural, sen ningún tipo de incitación adulta, e se deixaba engaiolar por autores como Poe, Conan Doyle, Leroux, Stevenson, Agatha Christie, Stoker, King, Asimov, Verne ou Salgari.

Se cadra, por iso me dá a risa ao escoitar falar de campañas de incitación á lectura ou de fenómenos como a literatura infantil e xuvenil. De seguro que non serían necesarias se non potenciasemos ad infinitum tantos velenos letais para a fantasía e a capacidade natural de marabillarse dos nenos, se non os forzasemos tanto a seren dende o berce candidatos a profesor Kein; candidatos a sabichóns sabelotodo para facer da escola unha Operación Triunfo para ver quen é o máis listo e quen ten máis posibilidades de ser alguén de proveito o día de mañá; candidatos a guindarse de cabeza nun sistema cultural que, en efecto, pode acabar sendo un abismo sen retorno. Sería por iso que estes días, en troques de forzarme a ler determinados poetas e literatos de referencia, estou a voar con Harry Potter dacabalo dunha Nimbus 2000.

Eu, que non me prezo de ser seguidor da prensa deportiva, veño de descubrir que, por un día, o xadrez logrou eclipsar ao amago de tendinite dun anónimo xogador dunha das nosas equipas da Segunda B de fútbol. E non é para menos. Un muradán da parroquia de Esteiro, David Lariño, vén de facerse co campionato de España absoluto de xadrez aos seus 19 anos. A cousa ten tanto mérito como ter deixado no camiño do torneo ao sete veces campión de España e Grande Mestre Internacional, Miguel Illescas.

Lembro que a miña muller xa me falara del, cando aínda era un rapaciño que ía co seu pai petando nas diversas portas da administración para acadar financiamento á súa carreira deportiva. Como vén sendo un triste costume nesta nosa terra, David Lariño tivo que ir gañar os garavanzos fóra, ao ser fichado polo Santa Ana, un club de xadrez de Navarra que lle fixo unha oferta “imposible de rexeitar e que aquí, na Galiza, ninguén me fixera”. Iso si, nunha entrevista concedida a La Voz de Galicia, Lariño recoñece botar de menos Esteiro, “onde aprendín a xogar cando con seis anos me puxeron un taboleiro diante”.

Precisamente, desta emigración deportiva saíu o titular desta entrada no blog. É curioso qué axiña se adoptan os fillos egrexios fóra da súa patria. Basta botar unha ollada aos xornais navarros e éuscaros para decatarse do que digo. Así, o Diario de Navarra titula a nova do seguinte xeito: “O navarro David Lariño se proclama campeón de España de ajedrez tras dos desempates”. O Gara vai máis alá e titula “El iruindarra David Lariño, campeón de España al ganar a Arizmendi”, e por se non quedou patente que os vascos son a hostia en todo, ata no xadrez, aclaran no primeiro párrafo que “El Maestro Internacional iruindarra David Lariño es el nuevo campeón de España de Ajedrez absoluto al vencer en la final al gran maestro valenciano de origen vasco, Julen Arizmendi”.

Agardo impaciente que a fulgurante carreira de Lariño nos brinde aos afeccionados algún día unha Apertura Muradá ou un Ataque Longueirón para refregarllos a algúns polos fociños.

Creo que debo unha explicación aos seguidores deste blog. Supoño que moitos notariades que, nos últimos tempos, salvando o bo facer do Pedro Panduriño na serie H e na recentemente creada O pingüín magoado, a calidade dos textos publicados decaeu. Como para todo, hai unha explicación.

Antes de nada, confesareivos que a un servidor deulle e séguelle a dar pola teima de escribir historias. As circunstancias da vida, os traballos e as obrigas, fixeron que esa entrega á creación literaria fose máis que irregular, tanto que nos últimos anos transformárase nunha auténtica travesía polo deserto que deu os seus froitos na carreira xornalística. De antes dela, ficaron dous títulos publicados que mereceron cadanseu premio literario: o Letras de Cal por Presencia da fenda, asinado por Xosé de Cea; e o Meiga Moira por O lume dos soños, desta vez asinado por Cibrán Ulloa. Nin que dicir ten que ambas sinaturas son pseudónimos.

A paternidade obrigoume a deixar o traballo, polo que o degoiro de volver soñar a través dun teclado retornou con forza. Mes tras mes, dende que comparto case as vintecatro horas do día co meu fillo Breixo, veño prometéndome que, en canto vaia á escola (será dentro dun ano), penso permitirme o luxo de ceibar sobre o papel unhas cantas ideas desas que obsesionan a un ata que non se ven plasmadas en tinta. Pero como se trataba diso, dunha obsesión, de moitas obsesións, ao final a cabra tirou ao monte e non din aturado.

Para min o blog era como a metadona da escrita, algo que saciaba o meu apetito inmediato por meterme cousas máis fortes. Mais, dende o 1 de setembro, volvo estar enganchado á escrita literaria, e o meu tempo libre está a ela dedicado. Velaí a razón pola os meus textos no blog escasean en calidade e frecuencia. Entre o Breixo e a historia que ando a escribir ás penas hai ocos para outra cousa.

Así e todo, tomeille tanta estima a este blog que vou seguir debullando os miolos nel, aínda que sexa de maneira mediocre e marxinal. Tedes que desculpar se boto todos os meus azos en parir un novo fillo, este de letra e soños impresos.

Con esta confesión publicada, estou agora mesmo en condicións de dicirvos que, a partir de agora, se cadra mato dous paxaros dun tiro falándovos de como vai o proceso creativo e, como non, das miñas alucinantes viaxes como lector. Porque veño de recuar un cuarto de século na miña mente e volvo ser ese neno que se marabilla con certas lecturas das que darei cumprida conta e que pouco ou nada teñen que ver co serio e aburrido mundo dos adultos; porque veño de rematar a cuarta entrega de Harry Potter e estou como se esnifase un quintal de ilusión e abraio, de marabilla sólida, de sentida admiración; porque estou posuído por unha historia que, paseniño, vai tomando forma, corpo, solidez, coma se todos eses anacos que estou a empatar xa estivesen a prefigurar a contorna do meu particular monstro de Frankenstein, un monstro aínda por construír, aínda pendente de que lle insuflen vida, aínda á espera de que a toda esa amalgama mal empatada e tremente lle apliquen unhas severas cirurxías plásticas para que ninguén se asuste ao topar con ela e, se cadra, teña a capacidade de seducir a quen a vexa.

Aprendida a lección que sufriu nas carnes o amigo Eduardo Estévez, non vos adiantarei nada do que estou a escribir mais, de cando en vez, si de como vai o proceso creativo, de como me enfronto a certas pantasmas como a inseguridade ou o sono; de como se produce, a pesares de todo, o milagre cada madrugada. Se tedes a paciencia de seguir a aturar a quen isto escrebe, seguiremos compartindo bos intres diante da pantalla do ordenador. O de lixo non é que me estea a fustrigar; é o nome dunha nova sección neste blog que responde ás iniciais de Literatura Infantil e Xuvenil mesturadas coa primeira sílaba de Xosi. Xa que logo, e feitas as aclaracións que cumpría facer, deica.

Créditos: Lady Chorrito (María); diácono Ioannes (Juanjo); comisario Cabecha (Xabier Cabezudo); Lee Tron (Riqui).

Continuará. A próxima entrega será o vindeiro venres, 10 de outubro.