O blog de Xosi

Nestes días de paixón futboleira desbordante quero facer deste blog un confesionario no que compartir convosco dúas faltas que, sen chegar a atormentarme, aí están aguilloando o meu sentido autocrítico para solaz do superego e cilicio de calquera satisfacción que houber ao respecto.

A primeira ten que ver coa miña condición de nacionalista galego convencido e de seareiro da selección española de fútbol. Tal contradicción ten a súa orixe nun trauma adolescente acontecido o 21 de decembro de 1983. Daquela aínda vivía en Barcelona, e para min Galiza pouco máis era que o concello de Palas de Rei e a parroquia de Vilareda, onde residía a familia dos meus pais e onde pasaba as vacacións do verán. Ese día, a selección española de fútbol acadaba o imposíbel. Obrigada a gañar por once goles de diferencia a Malta para poder clasificarse para a Eurocopa do ano seguinte, endosáballe un milagreiro 12 a 1 que aínda teño gravado na memoria, como gravado teño aquel campionato no que a equipa de Santillana, Gordillo, Arconada, Rincón, Señor e compañía deu chegado a unha final que perdeu inxustamente contra Francia. E dende aquela, oes, non podo evitalo. Só me pasa coa selección española de fútbol. Procuro non perderme ningún partido dela, sexan de Eurocopa ou de Mundial, vívoos cunha fe apaixonada e levántanme dun chimpo do sofá cada vez que o balón morde as mallas da portaría contraria. Imaxinade, xa que logo, como vivín estes días. Iso si, a única bandeira á que lle teño un aquel polo que significa para min é esa que encol da banda azul loce unha serea sostendo o escudo no que se pode ler “Denantes mortos que escravos”. A imaxe que vedes é unha variación cariñosa a partir do deseño de Castelao e feita ex profeso para animar á selección galega de fútbol na que a fouce e a estrela deviñeron en esférico e os escravos en goleados. I have a dream, meus, e é poder ver algún día á nosa selección xogar con esoutra rojigualda que hoxe fachendea dende a cima dun dos poucos cumios coroados no seu historial. E, de ser posíbel, sen monarcas no palco de autoridades...

O segundo pecado futboleiro ten a Breixo como protagonista e nace da miña desidia á hora de sacralizar calquera obxecto por moita estima que lle teña. Son practicante de meditación Zen dende hai uns quince anos. O zazen, que é como se coñece esta disciplina, consiste en algo tan inxel e imposíbel como sentarse e non pensar en nada, contemplando o teu corpo, a túa respiración e os pensamentos que liscan desa calma tan difícil de acadar. Para sentarte a meditar, só necesitas un zafu, que é un coxín especialmente deseñado para esta fin, e un zafutón, que é a base sobre a que asentas. Evidentemente, un zafu non é calquera cousa. Os mestres zen din que “o zafu é un obxecto altamente prezado e respectado no Zen. Non é un coxín vulgar, senón o asento de Buda”. Esa é a razón pola que se nos insiste en tratar ao noso zafu case con veneración. Mais iso, no meu caso, é imposíbel. Adoito meditar a primeira hora da mañá. Despois, coa mente limpa como unha patena, escribo ou leo. Unhas horas despois, Breixo acorda e comeza a miña xornada de amo de casa. O primeiro que fai Breixo ao ver o zafu é levar o índice á boca e soprar, que é a súa maneira de dicir “balón inchábel”. Acto seguido, líase a patadas co zafu e a berrar “¡Gol! ¡Gol!” coma un poseso. Entón eu comezo coa miña pantomima dun falso e histriónico alporizamento no que lle fago ver que o que está cosendo a couces non é un balón, senón un zafu, e quítollo dos pés. E así todos os días. Poderedes dicir que o único que teño que facer é non terlle o ditoso asento de Buda á vista cando o ergo. Mais, dese xeito, perderíame esa escena que tanto me fai rir e gozar. A pesares do que vos contei sobre o zafu, o Zen é unha disciplina moi pouca dada a sacralizar nada, e entre o seu anecdotario atopamos a simbólica historia dun monxe que un día, aterecido de frío na súa cela, botou ao braseiro unha estatua de Buda de madeira para facer un bo lume e entrar en calor. Cada patada de Breixo no meu zafu actualiza esa historia que nos di que, ao fin e ao cabo, o que importa é a práctica e o traballo persoal por riba de calquera símbolo ou tradición.

Xa que de fútbol e pecados vai a cousa, non podo rematar sen revivir para a posteridade a celebérrima cita do inefable José María Caneda para quitarlle ferro a estas confesións que non vos falaron doutra cousa que de "pataca minuta".

Unha convalecencia por enfermidade máis longa do que agardaba, a casa que se me vén enriba e unha nova vaga das hordas adventicias na miña horta, fixéronme tomar a decisión de darme unhas pequenas vacacións dunha semana no blog. O luns que vén, vémonos de novo. ¡Ah! Contade, no entanto, coa undécima entrega de H, coa que previsiblemente nos deleitará o afanoso Pedro Panduriño este venres. Portádevos ben e andade pola sombra...

Levo tres meses de blogueiro, e esta é a segunda vez que me vexo na obriga de escribir sobre fútbol. Se hai unhas semanas celebrabamos a suba do Cire a segunda autonómica, desta vez toca darlle os parabéns ao Cidade de Santiago polo seu ascenso a Segunda B, seica a categoría de bronce do fútbol hispano. Pensaredes que nin me vai nin me vén a min este evento, xa que o Cidade non ten o aquel de veciñanza que me tiña o Cire. Mais aquí xa entramos en temas de familia. E é que no Cidade de Santiago xoga o que foi o meu primeiro sobriño –antes de naceren o Cristovo, o Samuel e mailo Uxío- e o único, ata o de agora, que se prestou a vir comigo a apañar cogomelos no outono ou, como el dicía, a “cazar setas”. Estou a falar de Gonzalo, como non, daquel neno co que o servidor ten librado épicas pelexas na Codeseira (hai máis de dez anos, claro está, porque hoxe, con ese corpo escultural e helénico que ostenta, noquearíame dun sopro) e que chorou cando Djukic fallou o penalti contra o Valencia que deixaría ao Deportivo sen o título da Liga 92-93. Gonzalo xoga co número seis ás costas, no centro do campo, un pouco de director de orquestra, e os últimos días pasounos de repouso absoluto para recuperarse dunha rotura de fibra na coxa dereita. Afortunadamente, puido estar en corpo e alma nesta finalísima; creo que o merecía.

O encontro foi moi intenso, case de infarto e cunhas pingas de épica. Cun 2-1 en contra, resultado do partido de ida en Almansa, o Cidade endosoulle á equipa albaceteña un parcial de 4 a 0, polo que, ao comezo da segunda metade, a cousa semellaba sentenciada. Pero os levantinos reaccionaron e puxéronse nun 4-2. Con esa leria de que os goles fóra da casa valen o dobre, tivemos uns últimos vinte minutos nos que se o Almansa marcaba, gañaba. Vivir, vivín os goles. Celebrei os do Cidade e tremín cos do Almansa; pero debo confesar que me debín perder tres ou catro, pois boa parte do partido paseina coa cámara fotográfica diante dos fociños. Non en van, creo que tomei unhas trescentas imaxes. Na miña defensa, direi que este tipo de incontinencia é silenciosa e respectuosa co próximo; non así a da brigada das Cea, larapetas onde as haxa cando hai que turrar polo apelido da famiglia e cuxos ouveos apoiados por altofalantes aínda zoan nos meus oídos.

Quedo con esta imaxe final dun Gonzalo exultante, pleno, co triunfo esculpido nese puño en alto e o berro da victoria inmortalizado para anos vindeiros. ¿Conservará aínda aquel asubío de barro que lle regalei co que imitabamos o chío dos paxaros?

Agora que está a piques de rematar a primavera, quixen rescatar un par de imaxes desas que expresan o aserto tradicional de que esta época do ano o sangue altera. A primeira das imaxes, xa que logo, corresponde a unha parella de cus roxos (Phoenicuros ochuros) flirteando. Ela, a de cor pardo cincento, semella ser quen leva a voz cantante. El, o de cor negra, escoita. É de supor que nas inmediacións teñen un niño pois, en concreto, a femia foi unha visitante asidua do noso xardín durante todo o inverno. Tal e como acontece no mundo dos humanos, de seguro que foi ela quen soportou o meirande do peso do fogar –os amos e amas de casa sabemos ben que o fogar pesa-, mentres que ao señor non se lle vía unha pluma. Só os cachei facendo vida de parella coa chegada da primavera. Dun tempo a esta parte, o que é difícil é non velos xuntos.

Outra imaxe que me sorprendeu, e que tamén atribúo ao espírito primaveral, foi atopar La siesta, de Celedonio Perellón, na contraportada de El Correo Gallego. Pareceume unha pintura soberbia, pura beleza, na que o artista foi quen de expresar unha nudez absoluta, xa que á evidente do corpo úneselle a limpa conciencia de quen dorme, ceibe de calquera atranco psicolóxico ou cultural e emancipada das redes do raciocinio. Máis que pola obra en si, a sorpresa foi o seu soporte. Estou convencido de que a primavera tivo moito que ver nesta refolada liberadora dunha das nosas publicacións máis reaccionarias. Non en van, as datas da súa impresión e publicación coincidiron cos primeiros días de sol despois dese maio chuviñoso ata a teimosía. Se cadra, o conservadurismo habería que buscalo no pobre comentario respecto da obra de Perellón que fixo Xurxo Fernández na súa sección La rosa de los vientos. A xeito de atenuante, cómpre recoñecer que cinco liñas non dan para moito.

Non sei se vos pasa a vós, pero eu sinto como o meu corpo ferve cando veñen eses primeiros días de calor que anteceden ao verán. Teño unha lembranza indeleble dos maios no instituto de bacharelato de Melide, cando o clima mudaba, de socato, a estival. Non nos paraba o cu no asento dos pupitres. Normalmente, latabamos a clase o día enteiro, forneciámonos de bocatas, e baixabamos a pé ata o río Furelos, daquela aínda indemne do feísmo paiofoco co que a travestiron os políticos do PP. Naqueles tempos, a herba chegaba xusto ata a beira mesma e tiñas unha escada artesanal de madeira para volver a terra. Bañabámonos espidos, e espidos secabamos os nosos corpos mollados ao sol. Unha imaxe tan potente e luminosa, tan cargada de sensacións e de vida, como para poñer saudoso a alguén que, coma min, xa dexerga, ao lonxe, un estadio vital chamado vellez. Axudan á nostalxia que houbese politicastros que destruísen ese espazo tan caro á miña memoria e que o meu corpo xa non estea para soportar as xélidas augas do Alto Ulla que tan cálidas lle resultaban a aquel adolescente nu.

Canda neno, unha das miñas máximas aspiracións era chegar a ser, algún día, ladrón. Si, ladrón. Aquel rapaz emigrante na Barcelona dos oitenta que eu era, tiña por lecturas de cabeceira as andanzas de Arsène Lupin, o ladrón de luva branca imaxinado por Maurice Leblanc; e as páxinas de Raffles, o príncipe daqueles que viven de facer seu o alleo, ideado por Ernest William Hornung. Tamén quixen ser detective, como o Sherlock Holmes de Conan Doyle, e mesmo pirata. Pero a socialización, a escola, e outros procesos polos que unha persoa acaba vindo ao rego do que se agarda dela, fixeron que planificase a ganancia do meu pan por medios menos deostados como foron o xornalismo, o xadrez ou a cerámica.

Mais nas voltas que dá a vida, velaí que me volve a teima por pecar contra o sétimo mandamento. Recaín o 31 de maio n’Agolada, cando me fixen cos versos manuscritos que Xosé Vázquez Pintor lle dedicou aos Pendellos. E volvín reincidir o pasado 7 de xuño, na homenaxe que se lle rendeu ao escritor do Furelos, do Arnego e do mar de Cangas. Na miña defensa, alegarei que fun incitado por un grupo de blogueiros-seareiros agoladenses que viñeron arroupar a Pintor. Eles foron quen me pediron que me fixese co discurso laudatorio que a alcaldesa de Melide, Soqui Cea, lle dedicou ao homenaxeado ao bautizar co seu nome a biblioteca municipal. Basta que mo pedisen eles para que fose ese mesmo día ao baúl dos recordos, collese o meu antefaz, e me lanzase co saco ao lombo para facerme coas verbas escritas da rexedora melidense. Velaí as van:

"Prezadas amigas, prezados amigos.

En Melide naciches, Xosé. A Melide volves hoxe como fillo pródigo e sobranceiro. O teu nome nesta biblioteca forma parte dunha merecida homenaxe para termos na memoria a aquel que tanto traballou pola memoria; mais tamén para termos no corazón a aquel que puxo todo o corazón en facer de Galiza unha patria coa palabra, como patria da palabra é e será esta biblioteca, república independente de soños, depositaria do acervo da tribo. Porque a tribo sabe, e a tribo de Melide loa hoxe ao máis alto dos seus bardos".

Un traballo feito. Mais non quería rematar esta entrada sen falar un pouco da homenaxe do sábado. Disque en casa do ferreiro, coitelo de pao. Esa é a razón pola que este xornalista é tan preguiceiro, nos últimos tempos, á hora de facer crónicas dos acontecementos que lle pasan por diante dos fociños, e prefire saldalos cun par de imaxes e un feixe de vagas palabras. Nesta ocasión, o levar como compañeiro de batallas ao Breixo impediume tomar imaxes do evento ou cruzar sequera unhas palabras co amigo de Quián.

Mais quedei con esa pedra de dúas toneladas que puxeron nos xardíns da capela de San Roque, xunto ao cruceiro máis antigo de Galiza, e cos versos de Xosé Vázquez Pintor gravados para a posteridade a carón dun buxo plantado por el mesmo. Nese acto en concreto, o escritor repartiu entre os máis de cen asistentes unha tarxeta na que viñan escritos un par de poemas, debuxado un mapa esquemático das xeografías do seu corazón, e unha poliña verde, como non, de buxo. En aras de redimirme pola apropiación indebida feita nos Pendellos, fíxenme con tres tarxetiñas como a que vedes na imaxe coa intención de regalar dúas. Esas dúas serán para os dous primeiros blogueiros, ou para as dúas primeiras blogueiras que, tendo participado no encontro de Agolada do 31 de maio, me envíen unha mensaxe a xosimelide@terra.es identificándose e confiándome os seus datos postais. Mangui si, pero un ten o seu corazonciño...

De volta do Encontro de Blogueiros celebrado n’Agolada (Auga Levada como a do caño da fonte), sento diante do ordenador co convencemento de que as caras de quen escribe na rede non son tan importantes como as súas propias palabras ciscadas como botellas náufragas a un océano de silicio. Foi bo poder conversar brevemente con eles e con elas, poderlle debuxar rostro ás súas confidencias electrónicas, mais unha vez coñecidos, volvemos estar todos e todas diante do computador coa teima de comunicarnos a berros co altofalante do noso teclado. Así debe ser, e está ben que así sexa.

Como imaxino que ha sobrar quen faga crónica do dito e do feito, e de dicidores e facedores, en tan magna xornada na patria dos Pendellos, decidín ceibarlle as rédeas á miña subxectividade e destacar algún que outro detalle deses cos que un se queda sen ter que dar explicacións daqueles nos que a miña curtidade me impediu reparar.

En primeiro lugar, é obrigado ter unhas palabras para os nosos anfitrións agoladenses –que non agolenses- e, en especial, para Manuel Busto, alma mater de Aquam Latam. Amais de anfitrión, Busto oficiou como guía da grea internauta que alí nos demos cita, e levounos da man nunha viaxe pola accidentada peripecia vital dos Pendellos. A min, o Busto lembroume moito ao noso Xosé Manuel Broz, director do Museo da Terra de Melide dende hai trinta anos. Ambos teñen ese raro don consistente en comprender a linguaxe das pedras. Falan con elas cando ninguén os ve, confésanlles polo baixo os seus segredos e arelas, escóitanas, gábanas e deféndenas, cortéxanas como a unha amante e pactan con elas de por vida un “ata que a morte nos separe”. Bichos raros, ¿non si?, máis indispensábeis para a nosa cordura, para darlle dimensión a ese espazo ao que non chegan os nosos recordos, para encher de bytes o CD ROM da nosa conciencia colectiva.

Non se pode falar da xornada do sábado sen mencionar a presenza do escritor de Quián, Xosé Vázquez Pintor, a quen teremos en Melide o 7 de xuño para ser homenaxeado pola Asociación de Escritores en Lingua Galega. O affaire que mantén Busto coas pedras xa hai ben tempo que Pintor o ten coas palabras, co noso idioma. Para decatarse disto, tan só hai que lerlle calquera das súas creacións, sexa ensaio, poesía ou prosa. Unha traza definitoria do seu estilo é a fabulosa riqueza léxica que nos regala en cada páxina dos seus escritos ou de viva voz, porque Vázquez Pintor é unha desas rara avis que, amais de escribir como un verdadeiro mestre das letras, é quen de falar como escribe, e ese é un espectáculo que pouca xente nos pode regalar. É a súa maneira de facer País, mais dáme que tamén é o seu xeito de exercer a arqueoloxía, de desenterrar do esquezo os vocábulos que herdamos dos avós e que temos esquecidos e cubertos de arañeiras nun afastado curruncho do noso inconsciente. Tanto para Busto como para Pintor vai o titular deste post. Ambos son apóstolos da nosa memoria.

E, como non, tamén hei ter unhas palabras para o blogueiro máis novo do encontro, o Leo que, tutelado por “os seus” e con ás penas vinte mesiños, andaba a emborracharse a conciencia da realidade circundante: que se gaitas, que se bombos, que se coches antigos... Tal foi a borracheira que caeu rendido e se deu unha boa sesta mentres o resto dos mortais andabamos a enlearnos nas nosas intranscendencias. Foi a parte máis visíbel dun bo feixe de xente nova que tamén anda a tecer voces pola rede. Vendo o que dan de si as inquedanzas de rapazas como a zanfonista, miro de esguello cara á miña adolescencia e case sinto vergonza. A mocidade que vin n’Agolada fíxome volver caer na ilusión de que, a pesar de los pesares, segue a haber esperanza para a supervivencia deste pobo chamado Galiza.

E para rematar, os versos manuscritos sobre os Pendellos que leu para nós Xosé Vázquez Pintor. Pedinlle a tarxeta coa escusa de que a quería reproducir no blog. Pero era mentira. En realidade quería arrebatarlla para gardala no cofre dos tesouros. Aí está baixo sete chaves. Mais para que non haxa queixas nin reclamacións, velaí queda como recordo dunha xornada para non esquecer.

Pretendía facer unha frase semellante á de “Máis papista có Papa” cos pendellos de Agolada e saíume a babecada que vedes no titular. Mais, xa que esta semana imos estar os blogueiros e blogueiras de encontro na patria adoptiva de Vázquez Pintor –que naceu en Melide, como todos e todas ben sabemos, onde a Asociación de Escritores en Lingua Galega lle vai render merecida homenaxe o vindeiro 7 de xuño- pareceume atinado publicar esta imaxe na que se me vé facendo uso dese singular monumento co que teñen o luxo de convivir os nosos veciños do Deza: os pendellos. Debeu ser hai uns dez anos. E xa que estamos con frasiñas lapidarias, xogarei tamén con esa de que “Antes de ser frade, fun cociñeiro”, para dicirvos que, antes de ser amo de casa e xornalista, fun oleiro.

As pezas que aí vedes son un produto primíparo dun recentemente graduado na Escola de Artes Aplicadas Ramón Falcón, de Lugo. Eran pezas de louza vidrada, torneadas e moi sinxeliñas. Expresaban o que eu quería facer co barro: cerámica utilitaria, arte útil tal e como reza no rótulo que me acompañaba a todas as feiras ás que acudía. Tamén expresaban a candidez e inocencia de quen isto escrebe respecto dos oficios. Era fermoso ver os floreiros, xerras, palmatorias, tarros, etcétera, perfectamente rematados sobre a tea negra na que expoñía. Tamén era un fermoso traballo, con partes tan fascinantes como a cocción, da que nunca se tiña a certeza do resultado final, e que nos servía de calefacción na pequena bufarda que foi a nosa primeira morada durante case unha década. Máis tamén era un quefacer duro, como outro calquera no que debas pasarte oito horas diarias a fedellar nunha mesma actividade, como calquera no que dependas da vontade da clientela para ir tirando. Tenche que gustar moito para que te sintas, como mínimo, cómodo, e xa non falemos de realizado. A min, ás veces, resultábame particularmente pesado, aínda que o facía a gusto, sobre todo ao ver como ían evolucionando de xeito natural as formas que saían do torno e porque che permitía vivir, un par de veces ao mes, ese intre climático no que abrías a porta do forno para descubrir en que deran dúas semanas de intenso traballo.

O azar, que sempre xogou un papel determinante en todas as viraxes que deu a miña vida, fixo que me caese do ceo, sen pedilo, un traballo en La Voz de Galicia (abusando xa da frase de “Antes de ser frade...”, direivos que cando estudara cerámica fíxeno cunha licenciatura de xornalismo no peto). Iluso eu, pensei que ser correspondente en comarcas (cubría as de Arzúa e Melide na súa totalidade; sete concellos en total) era compatíbel con seguir erguendo cacharros dende unha masa informe de arxila. Non foi así. Mais, para o meu gozo, nos dous anos e pico que traballei para este xornal, aprendín o que non fun quen de aprender en cinco anos de carreira e algúns máis de pretendido escritor: aprendín a escribir. E é que a práctica fai mestres, meus.

Aínda gardo un bo lote de pezas en caixas no soto. Se coñecedes algo do fascinante mundo da arqueoloxía, ou se visitastes calquera museo no que se expoñan achados de escavacións, saberedes que os restos cerámicos son un dos principais e máis abondosos indicios cos que se atopan os estudosos das culturas pretéritas. Esas caixas no soto da nosa casa forman parte xa dos sedimentos da miña existencia, xunto cun vasto ronsel de letras, nun estrato que se me antolla ben afastado; danme fe de dúas das maiores certezas que temos na vida: cara a unha avanzamos inexorablemente cada día que pasa, e chámase morte; a outra é que, por moito que porfiemos en tentar controlar os nosos movementos, por moito que planifiquemos as nosas existencias, sempre haberá un elemento azaroso que desbaratará eses castelos que os seres humanos tan profusamente adoitamos a construír no ar.

Eu son un deses que, disque, son fanáticos por defender o galego. Seica somos xente de cabeza cuadriculada, incapaces de ver máis alá do Padornelo, balcanizadores desa España cosmopolita e sen fronteiras que teimamos en travestir nunha inintelixible torre de Babel. Alomenos esa é a imaxe que unha caterva de fanáticos –eles si- tenta transmitir de nós. Eles, pobres vítimas da ditadura do galego, piden unha e outra vez amparo a eses partidos políticos españois maioritarios que comprenden tan ben a súa problemática e que, en cuestións lingüísticas, semellan ser irmáns. Refírome ao PP e ao PSOE, por suposto.

Pois mirade, bilingüistas harmónicos, a cousa non é así. Eu non me considero fanático por defender a lingua na que falo, a lingua oficial do meu país (alomenos iso di o Estatuto de Autonomía da Galiza). Podedes chamarme intransixente, se esa palabra vos ten o mesmo grao oprobioso cá de fanático e se así estades contentos. Intransixente en cuestións lingüísticas si que o son. Veredes por que.

Nun país –refírome a Galiza, claro- no que a práctica totalidade da prensa escrita e dos medios de comunicación audiovisual falan en castelán, hai unha lingua ameazada: o galego. Nun país no que calquera neno galegofalante que entra na escola sae falando en castelán, por moito galego obrigatorio que haxa en primaria, hai unha lingua ameazada: o galego. Nun país no que a inmensa maioría da poboación, sobre todo nos grandes centros urbanos, educa á súa proxenie só en castelán, hai unha lingua ameazada: o galego. Nun país no que é case imposíbel que o atendan a un en galego nun xulgado, nunha notaría, nun bufete de avogados, nun banco, etcétera, hai unha lingua ameazada: o galego. Nun país no que na maioría das facultades universitarias só se emprega o castelán, hai unha lingua ameazada: o galego. Nun país cun sistema literario no que xa case hai tantos escritores como lectores e que se mantén a flote grazas ás lecturas obrigatorias no ensino, hai unha lingua ameazada: o galego. Nun país cuxo riquísimo patrimonio léxico estase a desintegrar como o cerebro dunha vaca coa síndrome de Creutzeld-Jacob, hai unha lingua ameazada: o galego. Nun país no que o meirande dos seus dirixentes políticos –nomeadamente, populares e socialistas- son castelán falantes, hai unha lingua ameazada: o galego. Podería seguir, pero a vosa intransixencia cos nosos argumentos –vós si que sodes intransixentes, tamén- fai que opte por aforrar neuronas e non debullarme moito os miolos.

O voso fanatismo intransixente antóllaseme un xeito de miopía temeraria e suicida, se cadra tamén unha miopía maliciosa e mal intencionada. Se queredes exercer o voso dereito a falar español na Galiza, facédeo. Sempre o fixestes. Pero deixade de amolar, por favor. Ata o de agora pisastes os nosos dereitos lingüísticos coma cabichas consumidas, durante séculos coa complicidade directa dos réximes políticos e das leis. Mais os nosos dereitos seguen acesos. Aínda quedamos algúns que porfiamos nese atraso endémico que supón optar por un –segundo vós- dialecto minoritario fronte á vosa pantagruélica lingua de Cervantes. Se tal, non nos chamedes fanáticos nin intransixentes, conquistade tamén para vós ese dereito, e tratádenos de babiolos. Que máis dá. Pero deixádenos ter, aínda que só sexa sobre o papel, o dereito a educar aos nosos fillos na lingua que os criamos. Sei ben que non vai ser nada, pero fainos ilusión. Si. Chamádenos babiolos. Mellor en Babia que afrontar lúcidos a eutanasia que lle estades a practicar a un idioma con máis de mil anos de historia. ¿Mil primaveras máis? Preparado estou para o máis cru dos invernos...

Unha das frases máis fermosas que lin nun libro foi aquela de Memorias dun neno labrego na que Balbino se preguntaba onde morrían os paxaros. A resposta atopeina nun dos episodios máis vergonzosos da miña vida; aquel, canda o salvaxismo da adolescencia, no que matei un paporroibo cunha escopeta de perdigóns. Aínda que deberon pasar ben uns vintecinco anos dende aquela, a escena segue gravada a lume na miña alma. Lembro que esta emoción que agora rememoro foi a mesma que sentín cando o corpiño do paxaro deu cos seus ósos e plumas no humus da fraga. Cunha mágoa fondísima polo irreparable da miña acción, o único que se me ocorreu aquel día foi enterralo baixo a follaxe. Pasou a formar parte da terra, unha parte tan infinitesimal como grande foi o meu remorso. Estou convencido de que o sentimento de culpa ficará ata que o meu corpo bique tamén, tarde ou cedo, esa mesma terra. Mais non quero que pensedes que, coas liñas que seguen, pretendo redimirme ou expiar os meus pecados. Estes, xa forman parte indisoluble miña.

Quen vedes na fotografía é un paporroibo que aniñou nunha cesta de plantas que temos no limiar da casa. A canastra en cuestión fora un deses agasallos de Nadal que non sabes moi ben que facer con el. Aí ficou, enriba dunha mesa e á intemperie todo o inverno. As xeadas e o meu desleixo mataron boa parte desta flora enfaixada en vimbios; se cadra o meu inconsciente fixo que me esquecese dela na busca dun motivo para botala como morralla no composteiro. Hai uns días, cando se tomou por fin tan ecolóxica decisión, e ao coller o canistrel nas mans, algo violento e súpeto sacudiu as follas secas e saíu voando. Era o paporroibo. Tras súa, enterrado entre as plantas, deixaba un niño perfectamente entretecido con cinco ovos no seu seo. Pousou a poucos metros, inmune ao medo da presenza ameazadora que eu lle supuña e que, noutras circunstancias, o tería espaventado lonxe da miña vista. Fitaba cada un dos meus movementos, impotente pero vixilante. “Todo ben, paporroibo”, pensei, “podes estar tranquilo, xa non te molesto máis”. En canto marchei, volveu inmediatamente para seguir chocando á descendencia.

É fermoso como, moi a pesares dos nosos execrables esforzos, a vida sempre remata por vencer á morte por moi definitiva e vasta que esta sexa. Milenios de fracasada barbarie así o demostran. A vaidade das nosas mesquiñas crueldades, tamén. Así o corroborará, nun futuro ben afastado, un ser descoñecido calquera que chocará a súa proxenie milenios despois de que se extinga o ser humano. Así mo demostrou este paporroibo cos seus cinco ovos vintecinco anos despois do meu asasinato. Porque todo pasa e todo queda, mais, como ben constatou Antonio Machado, o noso é pasar. Sería de agradecer que ese efémero paso facendo camiño fose o máis solidario e dador co noso próximo que o noso egoísmo nos permita. De seguro que a todos nos irá mellor se así é.

Na última fin de semana, Melide foi escenario do que, dun xeito máis tópico ca reflectinte da realidade, é considerado o espectáculo máis grande do mundo: o circo. E en tempos tivo que selo, non o dubido, máis nesta era de ondas hertzianas, televexos, pleiesteixons e silicio non pinta a cousa igual.

Para quen si debeu ser o máis grande visto nos dous anos que leva rodando pola vida foi para o Breixo, que aínda me está a falar dos tigres, dos osos, do elefante e demais fauna circense que trouxo o Coliseo ata a campo da feira melidense. Tiñades que velo de pé encol das nosas coxas, cos cinco sentidos cravados na pista, sen perder detalle, vendo materializados en carne tantos seres que, ata ese intre, só eran ilustracións librescas ou simples palabras. Contemplando ao noso fillo marabillarse desa maneira, decatámonos que, para nós, o maior espectáculo do mundo é gozar do seu asombro, ver como medra experiencia a experiencia, como se vai construíndo a base de ladrillazos de realidade o home que algún día será. Supoño que vos decatades agora de que o título que abre esta entrada non se refería ao circo; referíase a Breixo, o maior espectáculo do mundo.